escort bayan

Haziran 16, 2021

İşte Biga’da geç kutlanan tek 19 Mayıs…

KUPÜRLERDEN YANSIYANLAR

19 Mayıs kutlamalarının benim için farklı bir anlamı vardır. İlkokul ve galiba ortaokulun ilk yıllarında katılamadığımız için üzüldüğüm tek bayramdı, çünkü o kutlamalara katılmak için “büyük” olmak gerekiyordu.

Hızla büyümek ve adam yerine konmak herhalde, her dönemde herkesin isteğidir. O nedenle katıldığım tüm 19 Mayıs törenlerinde hiç sıkılmadım.

Yeni kurulduğu ve maddi olarak pek de iyi durumda olmadığı için mütevazı bir bandoyu ben ikinci sınıfta iken kurabilen Biga Endüstri Meslek Lisesi’nin trampetçilerinden biri olarak da sanırım iki 19 Mayıs törenine katıldım. Bandomuzun majörü, ortaokul ve liseyi aynı sınıfta okuduğumuz, arkadaşım Şaban Bacak’tı. O kadar fakir bir bandoyduk ki, bando kıyafetimiz bile yoktu. Beyaz gömlek, siyah pantolon ve siyah ayakkabılardan oluşan kıyafetimizle arzı endam ettiğimizde, İlyas Bayram Stadyumu’nu dolduran Bigalıların her zaman mağdurun yanında olan kalplerini sızlatmış, muhtemelen bu nedenle tribünlerin coşkun tezahüratına maruz kalmıştık. Annem Engin Şen ve milat öncesinden arkadaşı Hanife Akay’ın yıllarca hatırlayıp hatırlayıp bu manzaraya güldüklerini söylemeden geçemeyeceğim.

Bu arada o gün bizi en çok şaşırtan Biga İmam Hatip Lisesi’nin bizimkiyle kıyaslanmayacak cesametteki bandosuydu. Yanlış hatırlamıyorsam 14-15 kişilik bandomuzun en az beş katıydı ve kırmızı üniformalarıyla bizimkine tezat bir görüntüleri vardı. Tabii bizim teneke tıkırtısıyla kıyaslanmayacak gür ve uyumlu bir sesleri de vardı…

Biz zavallı Biga Endüstri Meslek Lisesi bandosu mensupları, İmam Hatip’in nasıl bu kadar güçlü bir bando kurabildiğine dair, şimdi ayrıntısını hatırlayamadığım abuk subuk komplo teorileri üzerine konuşmuştuk.

***

Geçenlerde Biga ile ilgili gazeteleri incelerken 1960 yılı 19 Mayıs kutlamalarının geç yapıldığını öğrendim. Daha sonra baktığım ulusal gazete arşivlerinden öğrendiğime göre ise bu bayram, o yıl Türkiye’nin hiçbir yerinde zamanında kutlanmamış.

1960 yılının 19 Mayıs Spor ve Gençlik Bayramı kutlamaları “555K” olarak bilinen ve “Beşinci ayın beşinde saat beşte Kızılay’da” sloganıyla örgütlenerek Ankara ve İstanbul’da yapılan gösteriler dolayısıyla yapılmamış. 27 Mayıs 1960 Darbesi sonrası ise 26 Haziran’da kutlanmış.

***

Daha sonra ülke çapında önemli gazetecilerden biri olan ve 1950’lerde Millet Partisi saflarında olup, daha sonra CHP’de siyaset yapan, Milletvekili olarak 1973-1980 yılları arasında TBMM’de görev yapan Sadullah Usumi’nin de mesleğe başladığı Biga’da Sabah gazetesi ertelenen törenlerle ilgili şunları yazmış:

“19 MAYIS

LİSEDE: Haber aldığımıza göre lisemiz bu bayram için fevkalade hazırlıklar yapmıştı. Yarın yeni beden terbiyesi hocasının kısa zamandaki çalışmalarının mahsulüne ve birçok sürprizlerine şahit olacağımızı ümit ediyorduk. Diğer taraftan hava sakin ve müsait olduğu takdirde lisenin havacılık kolu öğrencilerinin inşa ettikleri model uçakların uçuş gösterisinin de büyük bir zevkle takip olunacağı tahmin ediliyordu. Gazetemizin hazırlandığı saatlerde 19 Mayıs gösterilerinin Maarif Vekâletince iptal edildiğini öğrenmiş bulunuyoruz. Bu karardan herkes gibi biz de büyük bir üzüntü duyduk. Yarın Cumhuriyet alanında sadece bir merasim ve geçit resmi yapılacaktır.”

Biga’da Sabah 18 Mayıs 1960

***

Ne yazık ki haberde bahsedilen “Merasim ve geçit resmi”nin nasıl olduğuna dair sonraki sayıda bir bilgi yok.

27 Mayıs sonrası yayınlanan ulusal gazetelerde 19 Mayıs törenlerinin “yakın zamanda” yapılacağına dair haberlere rastlanıyor. Nihayet 27 Haziran tarihli gazetelerde törenlerin yapıldığı haberi yer alıyor.

27 Haziran 1960 tarihli Milliyet gazetesi, kutlamaları “Gençlik, bayramını kutladı” başlığıyla duyuruyor ve spotta, Cemal Gürsel’in “Hedefimiz memlekette tam bir hürriyet havası içinde ahlaki temellere dayanan bir idareyi yerleştirmektir” sözlerine yer veriyor. Fotoğrafta ise bu törenlerin alametifarikası insandan kuleyi, askeri öğrencilerin yaptığı görülüyor.

Biga’da Sabah gazetesinde bu geç gerçekleşen kutlamalarla ilgili yayınlanan haber ise şöyle:

“19 MAYIS

Düşük iktidarın korkular içinde iptal ettikleri 19 Mayıs Bayram ve şenlikleri yurdun her tarafında olduğu gibi şehrimizde de 26 Haziran Pazar günü kutlanmıştır

Çınarlık spor sahasında As. (Askeri) kaymakam Sayın Hüseyin Lâfçı’nın veciz bir hitabesiyle açılan merasimi Lise öğrencilerinin muvaffakiyetli beden terbiyesi hareketleri ve muhtelif gösterileri takip etmiş ve halk tarafından zevkle seyredilmiştir.(…)”

Biga’da Sabah, 29 Haziran 1960

Haberin devamından anlaşıldığı kadarıyla, törenlerde bir de Nasrettin Hoca parodisi yapılmış.

Biga’da Sabah

Sahibi: Ali Katırcıoğlu

Mesul Müdür: Müfit Duru

Biga Teceddüt Sokak 32

Katırcıoğlu Mimograf (teksir) makinasında basılmıştır

Nüshası 15 kuruştur.

Yıl: 8

Sayı: 364 (18 Mayıs 1960) ve 370 (29 Haziran 1960)

Sayfa: 1 ve 4

 

 

NOT: Bu fotoğraflar 1930’lardan itibaren Biga’da gerçekleştirilen üç 19 Mayıs kutlamasına ait. Rahmetli Mahmut Karasu Ağabey’in el yazısıyla aldığı notları özellikle korudum. Tüm fotoğraflar Mahmut Ağabey’in, Belediye Başkanlarımızdan Rahmetli Şükrü Kemerli döneminde yaptığı sergiden…

19 Mayıs 1936 tarihli bu fotoğrafta Biga Ortaokulu öğrencilerinin ay ve yıldız şeklinde pozları görülüyor. Yer konusunda emin değilim ama muhtemelen Çınarlık…
Bu fotoğrafın üzerine Mahmut Ağabey’in yazdığı yazı üstü çizilerek değiştirilmiş. “18 Eylül Kurtuluş günü İdman Yurdu” kelimelerinin üstü çizilmiş, devamındaki “… Gençleri Çınarlık, stadyum’a gidiyor. Koca köprüden geçerken Orta Okul 19 Mayıs 1940” cümlesi duruyor. Tuğrul Bozkurt’un fotoğrafta tanıyabildikleri:
7 Ali Özer (Gâvur lakaplı)
6 Nihat Sinayiş – Nakliyeci, Melih Akyıl’ın dayısı
13 İlhan Dağcı – Orman Bölge Şefi
Bu fotoğraf da Çınarlık’ta çekilmiş. Mahmut Ağabey’in notu: “19 Mayıs Spor Bayramında Orta Okul 3’üncü sınıf öğrencisi Orhan Sümer yumurta yarışında ipi göğüslerken. Çınarlık’ta tribün önünde.” Fotoğraf muhtemelen 1940’ların ortasında bir tören…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir