Hacıköy’den Havdan’a Biga’nın Su Politikası ve Belediye Yatırımları
Biga Belediye Başkanı Alper Şen’in davetiyle, son iki yılda hayata geçirilen kullanım suyu çalışmalarını yerinde incelemek üzere yola çıktık. Teknik geziye Başkan Alper Şen, Belediye Başkan Yardımcısı Ergün Tulnay, CHP’li ve AK Partili Belediye Meclis Üyeleri ile basın mensupları katıldı. Rota; Hacıköy, Taşoluk Barajı, Hoşoba Köyü, sondaj kuyuları, su toplama ve terfi merkezi, otomasyon panoları, Havdan Köyü, su depoları derken yeni kurulan asfalt plenti tesisine, taş üretim tesisine ve kamyon garajına kadar uzandı. Depolar, iletim hatları, maslaklar, kuyu açma sahaları ve iletim merkezlerini adım adım gezdik; sorularımızı sorduk, yanıtlarımızı aldık. Bu yeni sistem, talep eden vatandaşlar için isteğe bağlı olarak da devreye alınacak, isteyenlere bu belediye yatırımları gezdirilecek.
Başkan Şen'in görev süresinde ilk defa böylesi detaylı ve iyi düşünülmüş bir teknik gezinin içinde olduğumu söyleyebilirim.
Peki, sahnede ve masada gerçekte ne var? Başkan Alper Şen’in anlattıkları, Biga’nın yıllardır kronikleşen su sorununa, geç kalınmışlıklara ve atılan dev adımlara adeta ayna tutuyor:
Kuraklık Krizi ve Geç Kalınmış Su Politikası
Bahçeli Köyü girişinde alan Başkan Şen, teknik turun bilgilendirme bölümünü şu sözlerle başlattı:
“Geçen sene yüzde 35’ler civarındaki bir seviye ile baraj sezona başladı. İlk ekim zamanından itibaren baraj kullanılamadı. Kullanılamadığı için de çiftçiye de herhangi bir ekim kotası ya da kısıtlaması gelmediğinden dolayı o bölgedeki bütün ekili alanlar derin kuyular vasıtasıyla kurulumu yapıldı. Yaklaşık ağustos başına kadar da bu kuyular, ekim yapıldığı için sular kullanıldı. Bu da bizim toprak altındaki su seviyemizi ciddi anlamda tüketti. Geçen sene kurban bayramında yaşadığımız su sıkıntısını yaşamamızın aslında temelinde biraz da bu vardı. Barajın yüzde 35 seviyesinde olması demek yağışlı bir mevsimin geçmediğinin bir göstergesiydi. Toprak altı boş, olan suyun da tarımsal havzada kullanılması çarpan etkisi yaptı. Bu sorunun ortadan bu şekilde kalkmasının sebebi sadece yağışlı bir mevsim geçirmiş olmamız değil.”
"En Az 20 Yıl Gecikmiş Bir Yatırım ve Baraj Çağrısı"
Başkan Şen’in, Çanakkale örneği üzerinden Biga’nın kullanım suyu barajı konusundaki gecikmesine getirdiği eleştiri ve çağrı son derece net:
“Biga’nın çok geç kalınmış bir kullanım suyu barajı durumu var. En az 20 yıl bu iş geç kalınmış. Nüfusumuz Çarşamba günleri, hele bu mevsimlerde 85-90 binleri buluyor. Çanakkale yaklaşık 30 yıldır kullanım suyu barajına sahip. Biga’nın bu anlamdaki su politikasını ilgililerin ve yetkililerin hepsini bir masada toplanarak bu sorunla ilgilenme sorumluluğu hala var...
Kullanım suyu barajımız için Biga’nın bir bütün olması gerekiyor. Baraja da ihtiyacımız yok; Taşoluk Barajı’nı verimli bir şekilde sistemimize entegre edelim. Baraj var. Barajın önüne doğru arıtma sistemini yapabilecek bürokrasiyi oluşturalım. Konu kapansın. Bütçe işi kolay. 400 milyonluk bir iş. Biga’nın gücü var.”
125 Milyonluk Ana İletim Hattı Tamamlandı
Hoşoba’daki su kaynakları ile depolar arasında 20 kilometrelik bir mesafe ve 350 metrelik devasa bir kot farkı bulunuyor. Göreve geldiklerinde devraldıkları süreci Şen şöyle aktarıyor:
“Hoşoba’daki su kaynaklarımızla kullanım suyu depolarımız arasında yaklaşık 20 km’lik bir fark var. Yani biz Biga olarak baraj eksikliğimizi suyu en düşük kottaki bir kaynaktan 10 km öteye taşıyarak çözüyoruz. Arada da yaklaşık 350 metreye varan kot farkı var. Sistemin en çok zorlandığı ikinci konu da bu. 2023’ün Ekim aylarında 10 km’lik bu hattın yenilenmesi ile alakalı bir önceki yönetim bir ana ihale hattı ihalesine çıkmıştı. O işin yapım tarafının yaklaşık yüzde 60-65’i ve ödeme yükümlülüğünün de yaklaşık yüzde 70-75’i bizim dönemimize kaldı. İhale miktarı 110 milyon lira. 3 km’lik bir hattı ihale kapsamına almamışlardı. Biz o kalan 8 km’nin üzerine 3 km’lik hattı da ilave ederek işin 2025’in yılsonuna kadar tamamını bitirdik ve ödemesini de yaptık. Buraya ana isale hattına Biga Belediyesi 1 yıl içinde 125 milyon lira para ödedi. İletim hatları konusu bizden önce başladı. Ama bitirme yükümlülüğü bizim dönemimize kaldı.”
Yeni Rezervler ve Otomasyon Devrede
“Bu sene başından itibaren belirlemiş olduğumuz, mevcut kuyularımızın kesişiminin olmadığı ama Hoşoba havzasında tespit ettiğimiz alanda yapmış olduğumuz derin kuyu çalışmalarımızın olduğu bölgeye geçeceğiz. Burada şu an aktif halde 4 adet kuyumuz var. Bunun yanında toplama merkezine suyun aktarılmasını sağlayacak, bu sene başladığımız ve önümüzdeki hafta bitireceğimiz iletim hattının çalışmalarını göreceksiniz. Bundan önceki yıllarda eski kuyularımızın olduğu havzada ihtiyaç duyulduğunda bir kuyu arttırımına gidilmiş. Aslında rezervuarın aynı olduğu alanda kuyu kapasitesi arttırılmış. Ama rezervuarda su olmadığında orada 5 değil, 15 kuyu da olsa faydalanılamıyor. Bizim bulduğumuz bu alan eski havzayla hiçbir alakası olmayan bir alan. Aslında ikinci bir bölge...
Otomasyon sistemimizi de aktif hale getirdik. Haberleşmeyi sağlamak için fiber optik kablolarımızı da gömüyoruz. Hangi kuyunun ne zaman dolacağı, ne zaman aktif olacağını da bir otomasyona bağladık. Onun bu dört kuyuyla bağlantısını bu fiber optik kabloyla halledeceğiz.”
Macırın Taşı ve Bilimsel Akıl
Su işinde sadece mühendisliğin değil, yerel hafızanın, tecrübenin ve üniversite iş birliğinin de harmanlandığını vurgulayan Başkan Şen, o meşhur inanca da değiniyor:
“Geçen seneden itibaren bütün bize veri verebilecek imkanların tamamını kullandık. Buna üniversite ile yapmış olduğumuz bilimsel çalışmalar da dahil. Yerel insanların hafızasında kalan, tecrübelerine dayanarak söyledikleri konular da dahil... Bu bölgenin İstanbul Üniversitesi ile işbirliği yapmış olduğumuz bir dosyası ve çalışması da mevcut. Kendi sistemimizde arşivimize aldık. Burada rastgele iş yapmadık. Yapmadığımız için de kısa sürede çok ciddi oranda iş yaptık. Geçen sene bir miktar diğer yöntemlerden dolayı boş çıkan, patinaj çektiğimiz yerler de oldu. Bunu saklamıyoruz.
Derenin içinde meşhur Macır’ın taşı var. Bu bölgenin insanı şuna inanır. Macırın taşında su bittiğinde toprağın altında da su sıkıntıdadır. Biz orayı da bu sene boş bırakmamak için farklı bir yöntemle besliyoruz. Bu sene Macır’ın taşında da su var. Burada yerel bir inanış var.”
Yüzde 40'lık Kayıp Bitiyor, Kapasite 600 Litreye Koşuyor
Başkan Şen Hoşoba'da bulunan terfi merkezinde eski sistemdeki verimsizliklerin ortadan kaldırıldığını, trafolardan jeneratörlere kadar her detayın baştan yaratıldığını ifade eden Alper Şen, ulaşılan rakamları şöyle özetliyor:
“Biz yerin altında saniyede 200 litre su aldığımızda, bizim işimize yarayacak Kalafat’taki maslağa bunun 120 litresini dökebiliyorduk. Yaklaşık yüzde 40’lara varan bir kaybımız vardı. Hem tüketim anlamında, hem de elde ettiğimizi aktaramama anlamında. Geçen seneki o sıkıntılı dönemi biraz atlattıktan sonra ilk işimiz burayı projelendirmek oldu. Projesi, yapımı, otomasyonu tamamen kendi imkanlarımızla yaptık. Bu havzadan elde ettiğimiz suyu da hiç kaybetmeden aktarabiliyoruz artık...
Mevcut trafolarımızın kapasitesi ilave bir motoru çalıştıracak güçte değildi. 1000 KW’lık bir trafo yaptık. Elektrik iletim hatlarındaki kabloların çapı yetmedi. Mevcut kablo çaplarımızı yeniledik ve kalınlaştırdık. Jeneratörlerimiz yetmiyordu. Olası elektrik kesintilerinde buradaki bir iki kuyunun durması bizi eksiye düşürüyordu. 2 tane büyük jeneratör aldık...
Yaptığımız ölçümlere göre bu aylarda saniyede 200 litre ihtiyacımız var. Şu anki kurulu gücümüz saniyede 350 litre bugün itibariyle. Diğer unsurları da eklediğimizde saniyede 500-550 litrelik bir kurulu güce sahip olmuş olacağız. Bu da en basit hesaplamayla Biga’nın nüfusunun yaklaşık 110 binlere doğru gittiğinde dahi bu sistemin yeteceği anlamına geliyor.”
360 Milyonluk Dev Yatırım: Kendi Öz Bütçemizle, İhaleye Mahkum Olmadan
Başkan Şen, tüm bu su çalışmalarının mali boyutunu ve belediyenin öz kaynak stratejisini şu net sözlerle vurguluyor:
“Rakamsal boyutlarını aktarmak istiyorum bu işlerin. 2024’ün 1 Nisan’ından itibaren başlanmış olan ihalenin tamamlanması, bunun 3 km’lik ilave kapasite artışının yapılması geçen seneki ilave çalışmalarımız, Havdan bölgesinin sisteme dahil olması, sondaj, motor, boru ve iletim hatlarıyla birlikte tüm çalışmalarla ilgili harcadığımız rakam 350-360 milyon lirayı geçti. Kuruşu kuruşuna bir hesap çıkarmadık ama fazlası var, eksiği yok. Bunun yaklaşık 30 milyon lira civarındaki rakam hariç tüm ödemelerini yapmış durumdayız. Bunun bizim açımızdan şöyle bir önemi var. Ciddi rakamlar. Bütçemizin önemli bir kısmını buraya aktardık. Bunu aktarabiliyor olmak, hem derdi bir miktar çözmek, hem işi geleceğe taşımak, hem de doğru rakamları harcayabilmek adına çok kıymetli olduğunu düşünüyoruz. İşi bu noktaya getirdiğimiz için mutluyuz..."
Asfalt Plenti ve Yeni Üretim Üssü Devrede
Gezinin ikinci ayağı olan yeni kurulan asfalt plenti tesisi, taş üretim tesisi ve kamyon garajı hakkında da çok net takvimler veren Başkan Şen, belediyenin üretim merkezini anlattı:
“Asfalt plenti tesisimizin kurulumu bitti. Ayın 15’i gibi deneme üretimine başlayacağız. Saatte 160 ton kapasiteli. Bu bölgede sıcak asfaltla yapılabilecek bütün yatırımlara cevap verebilecek nitelikte. Örneğin Karabiga yolu ihale edildi, ihaleyi alan firmanın tesis kurmasına gerek yok. Çok büyük eksiğiydi Biga’nın. Yaklaşık 45 milyon liralık bir yatırım. Taş tesisimizi de 30 milyon liralık bir yatırımla hayata geçirmişktik. Yaklaşık 15 aydır da orasını kullanıyoruz...
Deneme üretimini yapınca önce bu şantiyenin yolunu yapalım istiyoruz. Daha sonra bir programlama yapacağız. Fuara kadar pazaryerinin önünden geçen yolu yapmak istiyoruz. Aşir Atla Paşa ilk 3’te yer alacak. Sonra Necip Fazıl, Hüseyin Onan, 501, Şehit Alper Tunga gibi… Kıbrıs Şehitleri Caddesi’ne Nisan ayında girmeyi planlıyoruz. 2-2,5 ay sürecek o iş. Pratik yapalım, tesisi tanıyalım istiyoruz. Biga’nın gerçekten ihtiyacı olan prestijini sağlayacağız...
Ayakta kalması gereken ciddi yatırımların tamamını kendi bütçemizle yaptık... Bizim avantajımız ne? Hava sıcaklığının 5-7 derece olduğu her gün çalışma yapabilme imkanına sahip olduk. Kış ayları dahil. Bize ne lazımsa bunu ihaleye takılmadan, müteahhidin çalışma düzenine mahkum olmadan yapmamız lazım. Yağmurun olmadığı her gün taş üretiyoruz, artık asfalt da dökebilir olacağız. Biga’nın insanını da yetiştiriyoruz. Dönem sonumuzda bir sonraki döneme sabıka bırakmamaya gayret ediyoruz.”
Yılbaşından sonra Fen İşleri şantiye binamızı bu bölgeye taşıyacağız. Çavuşköy spor kompleksimizin projesi bitmek üzere. Sonbaharda başlamak istiyoruz. 2 senelik bir yapım periyodu olacak. Yaklaşık 8-9 aydır aktif olarak kullandığımız kamyon garajımız burada. 16 dükkanımız var burada. 12 bin metrekare saha betonumuz var. Taş yıkama tesisimiz burada. Bu bölge aslında Biga Belediyesi’nin bir merkezi olacak. Biga Terminali’nin de süresi doluyor, orayı da biz işleteceğiz.”
"Geleceğe Sabıka Bırakmayan Bütçe Yönetimi"
Başkan Alper Şen’in altını çizdiği en önemli noktalardan biri de mali disiplin ve gelecek döneme yönelik sözleri oldu. 350-360 milyon lirayı aşan bu devasa yatırımların öz kaynaklarla, borçları taksitler halinde ödenerek yapıldığını belirten Şen, belediyenin bütçesini ipotek altına sokmadıklarını vurguladı: "Ayakta kalması gereken ciddi yatırımların tamamını kendi bütçemizle yaptık... Dönem sonumuzda bir sonraki döneme sabıka bırakmamaya gayret ediyoruz."
